Manuscriptanalyse
Hoe een eerste-lezingrapport onzekerheid omzet in revisieprioriteiten
Een analyse van de scène met Noor en de brief
Het rapport onderzoekt wat de lezer uit de scène kan afleiden, hoe de spanning zich ontwikkelt en welke vragen openblijven. Gebruik de bevindingen om naar de betreffende passages terug te gaan en te bepalen wat aandacht nodig heeft.

Kort samengevat
Een redactioneel rapport om vragen te vinden, de onderbouwing te bekijken en prioriteiten voor de volgende versie te bepalen.
- Eén, twee of drie onafhankelijke AI-perspectieven, samengebracht in één rapport met overeenkomsten en verschillen van inzicht.
- Optioneel marktonderzoek met vergelijkbare boeken, positionering en bronverwijzingen.
- Beoordeling op tien onderdelen (structuur, stem, marktfit, doelgroep, register en meer) met concrete revisievoorstellen.
- Afgestemd op uw imprint wanneer een Uitgeversoverzicht is ingesteld; anders beoordeeld volgens algemene redactionele criteria.
- Een synopsis van het manuscript, een samenvatting per hoofdstuk, een inzichtelijke analyse van personages en verhaalstructuur, een conceptflaptekst en een beoordeling van de uitgeefbaarheid.
- Exporteerbaar als PDF — deelbaar met auteurs, acquistieteams of uw redactie.
Voor een eerste lezing wilt u weten waar u op moet letten. De analyse brengt hoofdstuksamenvattingen, bevindingen over structuur en stem en revisieprioriteiten samen in één rapport. Toets die bevindingen aan het manuscript en gebruik ze om uw eigen lezing of een gesprek met de auteur voor te bereiden.
Uw manuscript wordt automatisch gescand bij upload
Het proces begint zodra u een .docx-bestand uploadt. Nog voordat u iets doet, draait EditBook.ai een quickscan op de achtergrond. Deze haalt de basis eruit: de werktitel, de hoofdstukstructuur, een lijst met personages (of kernconcepten bij non-fictie), woordaantallen per hoofdstuk, en de taal van het manuscript.
Hier hoeft u niets voor te doen — het gebeurt automatisch. Tegen de tijd dat u de projectpagina opent, staat de hoofdstuklijst er al.
De quickscan bepaalt ook of het manuscript fictie of non-fictie is. Dat onderscheid vormt de basis voor de verdere analyse, die haar opbouw daarop afstemt. Bij fictie ligt de nadruk op personageontwikkeling en de samenhang tussen scènes; bij non-fictie op de opbouw van het betoog en de kwaliteit van de onderbouwing.
Het rapport past zich aan op uw fonds en doelgroep
Voordat u de analyse start, is het goed om te weten: EditBook.ai gebruikt uw uitgeversprofiel om het rapport te personaliseren. Als u een Uitgeversoverzicht hebt ingesteld in uw organisatie-instellingen — met daarin uw fonds, uw catalogus, uw doelgroep en uw redactionele identiteit — dan beoordeelt de analyse het manuscript tegen die context.
Dit betekent dat het rapport niet alleen vertelt of een manuscript "goed" is in abstracte zin. Het vertelt u of het werk past bij uw fonds, of het publiek aansluit bij uw lezers, en of de redactionele investering realistisch is voor uw team. Het Uitgeversoverzicht fungeert als een gepersonaliseerde lens voor scores als Fondsidentiteit en Marktfit.
Als er geen Uitgeversoverzicht is ingesteld, werkt de analyse gewoon — alleen beoordeelt het manuscript dan op algemene redactionele criteria in plaats van uitgeversspecifieke.
Kies één, twee of drie perspectieven
Een tweede lezer kan iets opmerken wat de eerste over het hoofd ziet, of dezelfde passage anders beoordelen. Bij EditBook kiest u één, twee of drie AI-perspectieven op het volledige manuscript. Elk perspectief is een onafhankelijke lezing door een ander AI-model.
Bij meerdere perspectieven krijgt u één samengevoegd rapport. Overeenkomstige bevindingen worden samengebracht; verschillen van inzicht blijven zichtbaar, met de naam van de AI-redacteur erbij. Bij de scores ziet u ook de spreiding. Zo ziet u waar de lezingen elkaar bevestigen en welke passages om uw eigen afweging vragen.
Voeg marktonderzoek toe
Waar past dit manuscript tussen de boeken die al verschijnen? Het optionele marktonderzoek zoekt naar vergelijkbare titels aan de hand van actuele webbronnen. Een apart rapport beschrijft de overeenkomsten, verschillen en mogelijke positionering, met links naar de bronnen.
Het onderzoek houdt rekening met genre, doelgroep en uw uitgeversprofiel. Gecontroleerde bevindingen worden ook gebruikt in de marktgerichte onderdelen van de manuscriptanalyse. Dat helpt bij de afweging welke plek het boek in uw fonds kan krijgen.
Kies de aanvullende rapporten
Het hoofdrapport is altijd inbegrepen. U kunt daarnaast feedback voor de auteur toevoegen: een apart document met concrete revisiesuggesties, gericht aan de schrijver. Lees het na voordat u het met de auteur deelt.
Voordat u start, ziet u een kostenraming voor uw manuscript. Meer perspectieven betekenen meer lees- en vergelijkingswerk en kosten daarom meer credits. Optioneel marktonderzoek en auteursfeedback worden elk één keer berekend, ongeacht het aantal perspectieven.
Na het starten analyseert EditBook het volledige manuscript, stelt het rapport en de scores op en maakt de aanvullende rapporten die u hebt gekozen. U kunt ook het leesniveau laten onderzoeken. De verwerkingstijd hangt af van het manuscript en uw instellingen.
Tien scores, een volledig rapport en concrete vervolgstappen
I. Tien scores tonen sterke en zwakke punten in één oogopslag
Wanneer de analyse klaar is, ziet u een samenvattingskaart met het algehele oordeel, sterbeoordelingen en tien scores weergegeven als voortgangsbalken met een korte toelichting. Dit is ontworpen als snel overzicht — u ziet in één oogopslag waar het manuscript sterk is en waar het aandacht nodig heeft.
Klik op een score om deze uit te klappen. Elke score bevat een korte toelichting, een uitgebreidere onderbouwing met bewijs uit de tekst, en een concrete verbeteractie die u kunt ondernemen. Dit maakt de scores direct bruikbaar — u ziet niet alleen een cijfer, u ziet wat u eraan kunt doen.
De scores zijn gekalibreerd op basis van expliciete redactionele ankers:
| Bereik | Betekenis |
|---|---|
| 0–2 | Fundamenteel onpubliceerbaar |
| 3–4 | Zwak / hoog risico |
| 5–6 | Wisselend / voorwaardelijk haalbaar |
| 7–8 | Sterk / solide publiceerbaar |
| 9–10 | Uitzonderlijk |
De tien scores gaan over de uitgeefbaarheid, aansluiting bij het fonds, markt en verkooppotentieel, originaliteit en onderscheidend vermogen, structuur en tempo, personages of argumentatie, betrokkenheid van de lezer, schrijfstijl en stem, leesbaarheid en helderheid, en technische correctheid.
De beoordeling maakt onderscheid tussen tekstcorrecties en vragen die redactioneel oordeel vergen, zoals een ontbrekend plotverband, een onduidelijk argument of een wisselende vertelstem. Die bevindingen helpen het revisiewerk in te schatten en te prioriteren; ze maken het manuscript niet onherstelbaar.
II. Leesbaarheid: statistische metrieken plus AI-leesniveaubeoordeling
Het leesbaarheidsrapport combineert statistische metrieken met een door AI beoordeeld leesniveau. Het toont zins- en woordlengteverdelingen, woordenschatprofiel, Flesch- en andere leesbaarheidsscores, en komt uit op een CEFR-niveau (A1 tot en met C2) met een geschatte leesleeftijd.
Voor Nederlandstalige manuscripten schat het systeem ook een AVI-niveau in — het leesniveausysteem dat in het Nederlandse taalgebied wordt gebruikt om leesmoeilijkheid te classificeren. Dit is bijzonder relevant voor kinder- en jeugdboeken, educatieve uitgaven en boeken gericht op lezers met een specifiek leesniveau. Het geschatte AVI-niveau wordt naast het CEFR-niveau getoond, zodat u direct kunt beoordelen of het boek aansluit bij de beoogde doelgroep.
Dit is belangrijk voor boeken gericht op jongere lezers of specifieke leesniveaus — een boek kan "makkelijk" scoren op een formule als Flesch omdat het korte zinnen gebruikt, terwijl de thema's en woordenschat eigenlijk een oudere, meer ervaren lezer vereisen. Het model is geïnstrueerd om hiervoor te corrigeren.
III. Een redactioneel rapport van 4.000 woorden in zes secties
De kern van de analyse is een gestructureerd redactioneel rapport van circa 4.000 woorden, opgebouwd uit zes hoofdsecties:
- Samenvatting — een overzicht met de belangrijkste punten uit het volledige rapport.
- A. Samenvatting — plotsynopsis (of theseoverzicht bij non-fictie), thema, genre en doelgroep, personageoverzicht (of conceptoverzicht), en hoofdstuk-voor-hoofdstuk samenvattingen.
- B. Inhoudelijke analyse — negen subsecties over doelgroep en markt, aansluiting bij het fonds en de andere uitgaven, thematische samenhang en originaliteit, emotionele of praktische impact, verhaalstructuur en spanningsboog, de samenhang tussen scènes, logische consistentie, personage-analyse (of argumentkracht), en minimaal drie concrete verbetervoorstellen. Elke sectie geeft duidelijk aan waar het manuscript in uitblinkt en waar het tekortschiet.
- C. Stijlanalyse — tien subsecties over tijdgebondenheid, taalniveau en leesbaarheid, vertelperspectief en tempusconsistentie (met minimaal drie concrete voorbeelden), stem en toon, show-don't-tell en beeldspraak, dialoogkwaliteit (of anekdotekwaliteit bij non-fictie), ritme en stijlfiguren, kenmerkende passages (3–5 voorbeelden van zowel sterk als zwak proza), zinslengte en verteltempo, en een raming van het correctiewerk op basis van het aantal en de aard van de fouten.
- D. Publicatiestrategie — illustratie-aanbevelingen, een titelanalyse met minimaal tien alternatieve suggesties, omslagontwerpvoorstellen, een achterflaptekst van 120–140 woorden, en promotie-ideeën.
- E. Publicatieadvies — een algeheel oordeel, een analysematrix (manuscriptstatus, verkooppotentieel, redactionele inspanning, auteurscapaciteit, uitgeversfit), must-fix actiepunten, nice-to-haves, en geschatte doorlooptijden per redactionele rol.
Het rapport wordt geschreven in de taal van uw keuze — die hoeft niet overeen te komen met de taal van het manuscript.
IV. Een kant-en-klaar feedbackdocument voor de auteur
Als u deze optie hebt geselecteerd, genereert het systeem een tweede document: een feedbackrapport geschreven direct aan de auteur. Het behandelt dezelfde onderwerpen — structuur, personages, stijl, leesbaarheid — maar in een constructieve, actiegerichte toon. Het bevat herschrijfvoorbeelden, concrete suggesties per sectie, en een beoordeling van de aansluiting bij de doelgroep. Lees de feedback na en pas haar aan voordat u het document naar de schrijver stuurt.
Een fundament voor beslissingen — geen vervanging van oordeelsvermogen
De analyse is ontworpen om de vraag te beantwoorden die een uitgever stelt wanneer een manuscript binnenkomt: Is dit de tijd waard die het zou kosten om erachter te komen? Het biedt het gestructureerde overzicht dat een weloverwogen beslissing mogelijk maakt — over inhoud, stijl, marktfit en productie-inspanning — zonder dat u het manuscript eerst volledig hoeft te lezen.
Wat de analyse in géén geval is, is een vervanging van het menselijke redactionele oordeelsvermogen. Het zal u niet vertellen of een boek u geraakt heeft, of de stem van de auteur er een is die u wilt uitdragen, en of de markt klaar is voor dit specifieke verhaal. Dat blijven redactionele beslissingen. Maar het geeft u een consistent, grondig fundament om ze op te baseren — ongeacht of het manuscript op maandagochtend binnenkwam of onderop de stapel van de vrijdagmiddag lag.
De analysemodule produceert tot vier documenten per manuscript: het analysehoofdrapport, auteursfeedback, leesbaarheidsbeoordeling en een gestructureerd scoreoverzicht. Alle documenten zijn beschikbaar als downloadbare Word-bestanden op de projectpagina.
Klaar om EditBook.ai uit te proberen op een manuscript dat aandacht nodig heeft?
Zie hoe gestructureerde analyse en suggesties met bijgehouden wijzigingen het oordeel van de redacteur ondersteunen.
Nieuwe accounts worden op uitnodiging geopend. Meld u aan voor de wachtlijst; de voorbeelden kunt u zonder account bekijken.