De assistent in de editor kan opdrachten uitvoeren die verder gaan dan de geopende alinea. U kunt hem passages in het hele boek laten opzoeken en aanpassen, of opmerkingen laten plaatsen bij tekst die u nader wilt bekijken.
In mei schreven we over vragen stellen aan uw boek. Die chat kon al manuscriptmateriaal raadplegen en gegenereerde rapporten bewerken. De assistent in de editor kan nu ook aan het manuscript zelf werken. Hieronder vier voorbeelden van opdrachten die u kunt geven.
Afwijkingen in een vertaling markeren
Bij het beoordelen van een vertaling wilt u kunnen terugvinden waar de betekenis is verschoven. Een voorbehoud kan verdwenen zijn, een personage kan stelliger klinken of een detail kan in de vertaling zijn toegevoegd.
Vergelijk de vertaling met het origineel. Voeg een opmerking toe bij passages waar de betekenis afwijkt, informatie ontbreekt of iets is toegevoegd. Leg in elke opmerking uit wat het verschil is. Laat de vertaalde tekst voorlopig staan.
De assistent kan de brontekst en vertaling naast elkaar raadplegen en opmerkingen aan de betreffende passages toevoegen. U kunt vervolgens per geval beoordelen of de afwijking een bewuste vertaalkeuze is of een aanpassing vraagt. Zo blijft die afweging bij de tekst staan, ook wanneer u haar met de vertaler bespreekt.
Een naam door het hele boek vervangen
Een personage krijgt tijdens de redactie een andere naam. Dan wilt u ook de vermeldingen in eerdere hoofdstukken meenemen.
Vervang de naam Vera door Mara in het hele boek. Neem ook bezitsvormen mee, zoals ‘Vera’s jas’. Verander geen andere namen.
Links ziet u de naamswijzigingen in de tekst, rechts de reactie van de assistent: tien vervangingen in twee hoofdstukken, inclusief ‘Vera’s jas’. De manuscripttekst is voor deze demonstratie geschreven.
De assistent zoekt de vermeldingen op en kan de vervangingen over de hoofdstukken voorbereiden. U ziet de wijzigingen daarna op hun plek in de tekst. Hetzelfde soort opdracht is bruikbaar voor een gewijzigde organisatienaam of een term die in het boek consequent moet worden gebruikt. Vermeld eventuele uitzonderingen in de opdracht.
Van een dorp naar een drukke stad
Een andere setting raakt veel passages tegelijk. Hoe ver wonen de personages uit elkaar? Waar komen ze elkaar tegen? Wat horen ze door een open raam?
Laat het verhaal plaatsvinden in een drukke stad in plaats van een dorp. Pas de setting door het hele boek aan, inclusief vervoer, afstanden, ontmoetingsplekken en achtergrondgeluiden. Behoud de belangrijkste gebeurtenissen en de relaties tussen de personages.
Bij zo’n opdracht moet de omgeving ook in het handelen van de personages kloppen. Een toevallige ontmoeting met een bekende op het dorpsplein vraagt in een grote stad misschien een andere aanleiding. U kunt in het gesprek uitwerken wat voor stad u voor ogen hebt en welke scènes hun karakter moeten behouden. Laat de assistent de betrokken passages opzoeken en voorstellen doen, en bespreek daarna wat nog niet past.
Moeilijk te volgen passages verduidelijken
Een betoog kan een stap overslaan die voor de auteur vanzelf spreekt. In een roman kan een personage handelen vanuit informatie die de lezer nog niet heeft gekregen. Vraag de assistent om zulke plekken te zoeken en de uitleg te verbeteren.
Identificeer passages die moeilijk te volgen zijn en pas ze aan zodat de lezer de redenering of handeling beter kan volgen. Licht bij de wijzigingen toe welke stap ontbrak. Als er informatie van de auteur nodig is, zet daar een vraag bij in plaats van iets te verzinnen.
Geef daarbij aan voor wie het boek bedoeld is. Een vakgenoot heeft andere uitleg nodig dan een lezer die het onderwerp voor het eerst tegenkomt. U kunt de opdracht ook beperken tot een hoofdstuk waarin u zelf al merkt dat de uitleg niet goed loopt.
Verder werken met de voorstellen
Bij de assistent stelt u in wanneer hij vooraf om bevestiging moet vragen: altijd, alleen bij grotere ingrepen, of helemaal niet. De aangebrachte tekstwijzigingen blijven als revisies zichtbaar, zodat u ze kunt nalopen, accepteren of afwijzen. Opmerkingen staan bij de passages waarop ze betrekking hebben.
U kunt in hetzelfde gesprek verdergaan: ‘De stad is nu druk genoeg, maar de wandeling naar het station moet een rustig moment blijven. Werk die passage nog eens uit.’ Zo hoeft een redactionele opdracht niet in één keer helemaal raak te zijn.
Open een hoofdstuk of vertaling in de editor en kies Assistent in de zijbalk. Vermeld in uw opdracht of het om de selectie, een hoofdstuk of het hele boek gaat.
